Zawartość czaszki chronina jest przez specjalny system filtracyjny, zwany BBB (z ang. bariera krew – mózg), który pracuje jak wyspecjalizowana ochrona biologiczna, pozwalająca na dopływ substancji pożądanych, a odrzucająca wszystko inne. Jeżeli poznasz tajemnice działania tego systemu, możesz pokusić się o jego wykorzystywanie m.in. do uzyskiwania znaczących postępów w kulturystyce.

Analiza tryptofanuJest to aminokwas bezpośrednio odpowiedzialny za uczucie zmęczenia i senności, co może występować również podczas treningów. Amerykańscy sportowcy pamiętają, że tryptofan był bardzo popularny i szeroko stosowany ze względu na swoje właściwości relaksacyjne i nasenne, do czasu wycofania go z rynku w 1990 roku. Jego używanie zbiegło się z przypadkami syndromu EMS (eozynofilii, czyli czynnika wywołującego choroby alergiczne oraz – myalgii, czyli gwałtownych bólów mięśni klatki piersiowej i brzucha). Miały miejsce nawet przypadki zgonów.Zasadniczą przyczyną nie był sam tryptofan lecz jedno z jego dotąd „nierozpoznanych zanieczyszczeń”, które ujawnione zostało w procesie produkcyjnym w Japonii. Występując w pożywieniu i w postaci czystej tryptofan odgrywa rolę prekursora substancji znanej pod nazwą serotonina. Serotonina jest neuroprzenośnikiem związków chemicznych między komórkami układu nerwowego. Wszystkie czynniki gwarantujące niezbędny poziom tryptofanu we krwi są jednocześnie „autorami” poziomu serotoniny w mózgu.Ćwiczenia fizyczne należą również do czynników, które podnoszą poziom serotoniny w organizmie, a zatem ćwicząc czynimy tak jakbyśmy przyjmowali suplementy tryptofanu. Jeżeli serotonina jest odpowiedzialna za stan senności i rozluźnienia, to wzrost jej poziomu może pochodzić także z siłowni. Innymi czynnikami mogą być np. dieta, przyjmowane supelmenty itp.

Ćwiczenie i zmęczenieZużywanie podczas treningu zmagazynowanych w mięśniach rezerw glikogenu powoduje zmęczenie mięśniowe. Im cieższy jest trening, tym szybciej zużywa się glikogen. W tej sytuacji alternatywnym źródłem „paliwa” stają się aminokwasy rozgałęzione – BCAA, składające się z leucyny, izoleucyny i valiny. Są one wchłaniane bezpośrednio z krwi przez wątrobę oraz przez poddane ćwiczeniom mięśnie.Przyjmowanie substancji chemicznych przez mózg odbywa się na zasadzie rywalizacji. Efekt każdej indywidualnej dawki aminokwasów jest zależny od ogólnej ilości aminokwasów „współrywalizujących”, określonych mianem dawki wyjściowej. Wprowadzenie do krwiobiegu BCAA zmniejszy proporcje tryptofanu (będącego przecież jednym z aminokwasów podstawowych) do innych białek. W rezultacie mózg jest na tyle „zapełniony”, że przyjmuje mniejszą ilość tryptofanu. Teoretycznie rzecz biorąc, powinno to pomóc w zatrzymaniu narastania zmęczenia psychicznego. Badania potwierdzają tę hipotezę.Stosowanie suplementu BCAA jest szczególnie ważne w przypadkach stosowania nisko węglowodanowej diety przed zawodami, kiedy to zapasy glikogenu w mięśniach oraz energia psychiczna znajdują się na niskim poziomie.

Efekty antykataboliczneWartość BCAA polega na czymś więcej niż tylko na prostym zapobieganiu zmęczeniu. BCAA mogą również redukować zjawisko rozpadu białek w mięśniach, do którego dochodzi podczas intensywnych treningów. BCAA mogą nie brać zbyt wielkiego udziału w produkcji energii (5-10%), ale mimo to każda, nawet najmniejsza cząsteczka liczy się, gdy chodzi o procesy tak powolne, jak rozbudowa mięśni.Zadaniem bardzo intensywnych ćwiczeń kulturystycznych jest mobilizacja i rozerwanie połączeń tak wielu włókien, jak to tylko możliwe. Chodzi o to, by zmobilizować wszystkie mechanizmy motoryczne, które człowiek potencjalnie posiada. Jeżeli zaplanujemy trzy lub więcej treningi w okresie siedmiodniowym, efekty niechybnie się skumulują. Trening poniedziałkowy będzie oddziaływał na wtorkowy, wtorkowy na środowy i tak dalej. Większość ludzi, z różnych zresztą względów, nie jest w stanie ściśle przestrzegać rygorów wymaganej regularności w spożywaniu posiłków, a także optymalnych dla procesu wzrostu mięśni przerw między nimi, dlatego też BCAA spełniają rolę koordynatora procesu rozpadu białka. Rola tych aminokwasów w odbudowie organimu nie jest jeszcze całkowicie zrozumiała, ale ich właściwości antykataboliczne są niezaprzeczalne.

Czynnik wpływający na przerost mięśniJak się wydaje, indywidualne wymagania w celu osiągnięcia optymalnych efektów sportowych będą zależne od stanu glikogenu w mięśniach, od metodyki treningu, jego intensywności oraz od wielu innych czynników, których znaczenie może zmieniać się nawet codziennie. Tymczasem BCAA mają istotną wartość stabilną jako ważny dodatek do osiągania maksymalnej hipertrofii (przerostu) masy mięśniowej. Należy przyjmować 3-5 gramów BCAA przed treningiem, aby zwiększyć poziom tych aminokwasów we krwi, zwiększyć ich przyswajalność przez wątrobę i mięśnie i tym samym – zredukować możliwość przedostawania się do mózgu tryptofanu, który odpowiada za zmęczenie organizmu.

Jak walczyć ze zmęczeniem mózgu?Żadne z badań przeprowadzonych nad BCAA i zmęczeniem nie doprowadziło do definitywnych konkluzji, zwłaszcza biorąc pod uwagę potrzeby kulturystów. Badacze nie są zupełnie pewni, jak BCAA oddziałuje na zmęczenie. Naukowcy z kilkunastu laboratoriów w Szwecji i Anglii podawali badanym napoje z suplementami BCAA, zawierające od 7,5 od 16 gramów BCAA, zależnie do tego, czy był to bieg przełajowy w trudnym terenie, czy klasyczny maraton. Przełajowcom podczas biegu podawano pięciokrotnie drinki, które zawierały 50% valiny, 35% leucyny i 15% izoleucyny, wszystko to w pięcioprocentowym roztworze węglowodanowym, co równało się przyjęciu 16 g BCAA.Natomiast grupa maratończyków przyjmowała drinki zawierające 50 procent valiny, 30 leucyny i 20 izoleucyny rozpuszczone w czystej wodzie czterokrotnie, co stanowiło przyjęcie 7,5 g BCAA.

Robert KurzawaZe względu na wyjątkowe właściwości aminokwasów rozgałęzionych m.inn takich jak: ograniczanie rozpadu białka mięśniowego, stymulowanie wytwarzania i kumulowania energii a także przyczynienie się do tworzenia hemoglobiny, sięgam po nie wyjątkowo chętnie. Biorę je zwłaszcza przez trzy miesiące poprzedzające zawody w dawkach po 5000 mg na pół godziny przed treningiem i w godzinę po treningu.

U biegaczy przełajowych poziom BCAA we krwi wzrósł do 140 procent. Tej grupie zaaplikowano z kolei testy psychologiczne. Okazało sie, że grupa, która przyjęła suplementy, wykonała zadanie wyraźnie lepiej po biegu niż przed nim, natomiast grupa, której podawano placebo przed i po biegu, wykonała testy na tym samym poziomie.W grupie maratończyków stwierdzono wyraźnie lepsze wyniki badań u biegaczy wolniej biegających.

Jak uzyskać efekty antykataboliczne?Ustaliliśmy już, że BCAA zapobiegają zmęczeniu centralnego układu nerwowego. Okazuje się jednak, ze mogą one również oddziaływać na niepożądane zmiany hormonalne, następujące po intensywnych ćwiczeniach fizycznych.Już w roku 1992 naukowcy podali badanym preparat dietetyczny, zawierający 5,14 g leucyny, 2,57 g izoleucyny i 2,57 g valiny. W preparacie tym znajdowało się poza tym 12 g protein z mleka, 20 g fruktozy, 8,8 g innych węglowodanów i 1,08 g tłuszczu. Celem było ustalenie, czy suplementy BCAA mogą wywołać reakcje hormonalne u maratończyków. Test trwał godzinę, a bieg odbywał się w stałym tempie. Biegacze pościli 12 godzin przez testem, a mikstury zawierające BCAA zażyli 90 minut po biegu testowym. U niektórych badanych stwierdzono wyraźne podniesienie się poziomu BCAA we krwi w kilkanaście godzin po przyjęciu mikstury. Naukowcy doszli do wniosku, że to właśnie BCAA wywołały efekt antykataboliczny, ponieważ proporcje testosteronu do cortisolu – główny wskaźnik stanu anabolicznego w organizmie – poprawiły się.W podobny sposób przebadano alpinistów. Ustalono, że suplementy BCAA zapobiegły procesowi ubywania mięśni.

Sławomir RogożaWedług mnie jest to jeden z ważniejszych suplementów, który powinien być w diecie każdego kulturysty. Aminokwasy rozgałęzione czyli leucyna, izoleucyna i valina pełnią w procesie wzrostu i odnowy mięśni kluczową rolę, przyczyniając się również do zapobiegania katabolizmowi mięśni. BCAA stosują 45 minut przed treningiem oraz zaraz po treningu, w jednorazowych dawkach po 5000 mg.

Piotr GłuchowskiBez aminokwasów o łańcuchach rozgałęzionych (BCAA), trudno dziś mówić o oczekiwanej przez kulturystów rozbudowie mięśni. Wszyscy wiemy, że podczas intensywnego treningu, organizm nasz „zużywa” do 40% tych aminokwasów, a zatem trzeba je uzupełniać. Osobiście BCAA stosuję jednorazowo w godzinę po treningu w dawce 10000 mg. W okresach przedstartowych, kiedy jestem na diecie niskowęglowodanowej, przyjmuję taką samą dawkę również na godzinę przed treningiem.

Artykuł ukazał się w „Kulturystyce i Fitness” Nr 7/1997. © Copyright by Wydawnictwo KiF.

Komentarze: