Hormony same w sobie nie są źródłem żadnych wartości, natomiast odgrywają kluczowe rolę w fizjologii naszego ciała, bez których nie byli byśmy w stanie żyć. Regulacja hormonalna i odpowiednia ich stymulacja zapewnia utrzymanie równowagi. Jakie znamy hormony peptydowe?

Hormony możemy podzielić na 2 grupy:

Tkankowe – są wydzielane bezpośrednio do okolicznych tkanek. Zaliczamy do nich: sekretynę, enterogastron, serotoninę, gastrynę, histaminę i noradrenalinę.

Właściwe – są wydzielane do krwiobiegu przez odpowiednie gruczoły np. przysadkę mózgową, rdzeń, korę nadnerczy, tarczycę, trzustkę, jajniki, jądra czy szyszynkę.

Hormony peptydowe i niepeptydowe:

Peptydowe – zalicza się do nich hormony, których łańcuch aminokwasów powstał w procesie kondensacji wiązań peptydowych

Niepeptydowe – są to hormony steroidowe i pochodne aminokwasów np. adrenalina czy melatonina.

Hormony właściwe peptydowe

ANGIOTENSYNA – hormon wydzielany przez wątrobę w postaci angiotensynogenu, który to dalej cięty jest z udziałem innego hormonu – reniny do właściwej angiotensyny.
Ma ona wybitną zdolność do obkurczania mięśniówki drobnych naczyń krwionośnych, co powoduje wzrost ciśnienia krwi. Ponadto, hormon ten zwiększa tętno i stymuluje produkcję hormonu regulującego gospodarkę wodno-elektrolitową – aldosteronu.

ERYTROPOETYNA – hormon wytwarzany w komórkach wątroby i nerek w reakcji na spadek wysycenia hemoglobiny krwi tlenem. Jego działanie polega na stymulacji produkcji czerwonych krwinek (erytrocytów) w szpiku kostnym.

GLUKAGON – hormon wydzielany przez komórki alfa wysepek trzustkowych. Jest on antagonistą insuliny, czyli podwyższa poziom cukru we krwi poprzez stymulację rozpadu glikogenu w wątrobie.

INSULINA – hormon uwalniany przez komórki beta wysepek trzustkowych. Jest on antagonistą glukagonu, czyli obniża poziom cukru we krwi poprzez stymulację transportu glukozy do komórek wątroby, mięśni i tkanki tłuszczowej. Niedobór insuliny prowadzi do cukrzycy.

KALCYTONINA – hormon produkowany przez tarczycę. Ma on za zadanie obniżyć poziom jonów wapnia i fosforanów we krwi, gdy jest on zbyt wysoki. Dokonuje tego przez skierowanie nadmiaru tych jonów do kości i przez hamowanie ich reabsorpcji (odzyskiwania) w nerkach. Kalcytonina jest antagonistą parathormonu.

LEPTYNA – hormon wydzielany przez komórki tkanki tłuszczowej. Jego receptory znajdują się w części mózgu zwanej podwzgórzem. Sygnał w postaci leptyny jest informacją dla mózgu, że organizm ma zapas pokarmu i należy zmniejszyć poczucie głodu. Dlatego stymulowane przez leptynę podwzgórze zmniejsza produkcję neuroprzekaźnika – neuropeptydu Y, odpowiedzialnego za chemiczne przewodzenie informacji o głodzie.

OKSYTOCYNA – hormon uwalniany przez tylny płat przysadki mózgowej (produkowany przez podwzgórze) w odpowiedzi na stymulację receptorów w szyjce macicy, pochwie i brodawkach sutkowych. Jego zadaniem jest pobudzać skurcze macicy podczas porodu i pobudzać mięśnie gładkie przewodów mlecznych podczas karmienia oseska (co ułatwia wyrzut mleka).

PARATHORMON – hormon produkowany przez przytarczyce. Odpowiada za zwiększanie poziomu jonów wapnia we krwi poprzez stymulację ich uwalniania z kości i reabsorpcji (odzyskiwania) w nerkach. Jest antagonistą kalcytoniny. Jego niedobór powoduje śmierć w wyniku tężyczki (patologicznego skurczu mięśni organizmu).

PROLAKTYNA – hormon wytwarzany przez przedni płat przysadki mózgowej. U kobiet ciężarnych stymuluje wzrost piersi i wytwarzanie mleka. U kobiet karmiących (szczególnie przez pół roku po porodzie) hamuje on owulację, a więc w tym czasie kobiety te rzadko zachodzą w ciążę (tzw. niepłodność laktacyjna).

RELAKSYNA – jest to hormon produkowany w jajnikach. Ma on przede wszystkim za zadanie rozluźnić więzadła miednicy i spojenie łonowe tuż przed porodem.

RENINA – hormon wydzielany przez nerki w odpowiedzi na zmniejszenie się objętości krwi i obniżony poziom jonów sodu we krwi. Pośrednio podnosi on ciśnienie krwi, gdyż bierze udział w tworzeniu angiotensyny z jej prekursora – angiotensynogenu.

SOMATOTROPINA – hormon wzrostu. Uwalniana jest przez płat przedni przysadki mózgowej. Indukuje procesy wzrostu kości i chrząstek (szczególnie w kościach długich). Przyczynia się do wzrostu masy ciała. Indukuje proces produkcji i uwalniania glukozy z wątroby.

TROMBOPOETYNA – hormon wytwarzany przez komórki wątroby. Bierze udział w stymulacji produkcji żółtych ciałek (trombocytów) – komórek ważnych w procesie krzepnięcia krwi.

TYMOZYNA – główny hormon grasicy. Pobudza dojrzewanie węzłów chłonnych i produkcję limfocytów T – kluczowych komórek układu odpornościowego.

WAZOPRESYNA – hormon uwalniany w tylnym płacie przysadki mózgowej (produkowany przez podwzgórze) w odpowiedzi na wzrost ciśnienia osmotycznego krwi (potocznie: gdy jest ona bardziej gęsta). Wazopresyna działa na kanaliki nerkowe sprawiając, że reabsorbują (odzyskują) one więcej wody i jonów sodu. Poza tym, hormon ten działa obkurczająco na naczynia krwionośne.

Dodatkowo, przedni płat przysadki mózgowej wydziela całą gamę hormonów (tzw. „tropin”), których zadaniem jest stymulacja produkcji hormonów przez inne gruczoły dokrewne. Wydzielanie to kontrolują nadrzędne hormony – tzw. „liberyny”, produkowane w podwzgórzu:

a) TYREOTROPINA (TSH) – pobudza produkcję tyroksyny i trójjodotyroniny przez tarczycę (stymulowana przez TYREOLIBERYNĘ)

b) KORTYKOTROPINA (ACTH) – pobudza produkcję kortyzolu i androgenów przez nadnercza (stymulowana przez KORTYKOLIBERYNĘ)

c) FOLITROPINA (FSH) – pobudza dojrzewanie pęcherzyków jajnika i produkcję estrogenów u kobiet, a u mężczyzn – pobudza rozwój jąder i wytwarzanie plemników (stymulowana przez GONADOLIBERYNĘ)

d) LUTROPINA (LH, ICSH) – pobudza owulację i powstanie ciałka żółtego u kobiet, a u mężczyzn – pobudza wydzielanie testosteronu przez jądra (stymulowana przez GONADOLIBERYNĘ)

Źródło: Edunauka

Komentarze: